Tiếng Séc nói (obecná čeština)
dobrej, mlíko, vokno, s kamarádama
Ra ngoài đường, bạn sẽ nghe To je dobrej nápad thay vì dobrý, và mlíko thay vì mléko. Đây là obecná čeština, tiếng Séc nói hằng ngày, chủ yếu ở Praha và vùng Bohemia. Ở đây bạn học cách nhận ra nó và chuyển lại thành dạng chuẩn để viết.
- dobrej → dobrýý / í thành ej
- mlíko → mlékoé thành í / ý
- vokno → oknothêm v- trước o-
- s kamarádama → s kamarádycách 7 số nhiều -ma
Giải thích đầy đủ
Giống như tiếng Việt có khác biệt giữa văn nói và văn viết, hay giữa các vùng miền, tiếng Séc nói cũng khác tiếng Séc chuẩn.
| Văn nói | Chuẩn | Hiện tượng |
|---|---|---|
| dobrej, bejt, mlejn | dobrý, být, mlýn | ý / í → ej |
| mlíko, polívka, dobrý pivo | mléko, polévka, dobré pivo | é → í / ý |
| vokno, voko, votevřít | okno, oko, otevřít | thêm v- trước o- |
| s dobrejma lidma | s dobrými lidmi | cách 7 số nhiều → -ma |
| ty nový auta, ty nový lidi | ta nová auta, ti noví lidé | chỉ một dạng tính từ số nhiều: -ý |
| řek, moh, nes | řekl, mohl, nesl | bỏ -l sau phụ âm |
| sem, seš, sme, ste | jsem, jsi, jsme, jste | bỏ j-; jsi → seš |
| dělaj, maj | dělají, mají | dạng oni ngắn hơn |
| jo, dyť, teda | ano, vždyť, tedy | từ dùng hằng ngày |
Bạn nghe nó ở đâu? Khắp vùng Bohemia, kể cả Praha, và trong phim ảnh, trên ti vi. Ở vùng Moravia người ta ít dùng hơn nhiều: họ thường giữ dạng chuẩn dobré mléko, và các thành phố như Brno và Ostrava có "hương vị" riêng. Xem thêm trong Cẩm nang ngữ pháp.
Hãy dùng dạng chuẩn khi viết: email, tờ khai, bài thi. Dạng nói hoàn toàn bình thường ở quán bia hay với bạn bè, và hiểu được chúng sẽ giúp cuộc sống của bạn ở Séc dễ dàng hơn nhiều.