Câu tường thuật: že, jestli
Řekl, že je unavený. Nevím, jestli přijde.
Để thuật lại lời ai đó nói, dùng že (rằng). Với câu hỏi có / không, dùng jestli (liệu… có… không). Và tin vui nhất: tiếng Séc không lùi thì, giống như tiếng Việt. Řekl, že je unavený nghĩa là "Anh ấy nói rằng anh ấy mệt".
- Řekl, že je unavený.Anh ấy nói rằng anh ấy mệt.
- Nevím, jestli přijde.Tôi không biết liệu anh ấy có đến không.
- Zeptala se, kde bydlím.Cô ấy hỏi tôi sống ở đâu.
- Řekl mi, abych počkal.Anh ấy bảo tôi đợi.
Giải thích đầy đủ
| Điều được nói | Thuật lại bằng | Ví dụ |
|---|---|---|
| một câu kể | že | Řekla, že má hlad. |
| câu hỏi có / không | jestli (trang trọng: zda) | Zeptal se, jestli mám čas. |
| câu hỏi có từ để hỏi | giữ nguyên từ để hỏi | Zeptala se, kde bydlím. |
| lời đề nghị hoặc mệnh lệnh | aby + dạng -l | Řekl mi, abych počkal. |
Giữ nguyên thì của câu gốc
Tiếng Séc giữ nguyên thì mà người nói đã dùng. Nếu anh ấy nói "Jsem unavený", bạn thuật lại Řekl, že je unavený. Chỉ dùng quá khứ nếu với anh ấy việc đó đã là quá khứ: "Byl jsem nemocný" → Řekl, že byl nemocný.
jestli hay kdyby?
jestli cũng có nghĩa là "nếu" cho những khả năng có thật: Jestli bude pršet, zůstaneme doma. Với tình huống tưởng tượng, dùng kdyby: Kdyby pršelo, zůstali bychom doma.
Luôn đặt dấu phẩy trước že, jestli, kde, aby… Trong tiếng Séc, đây là quy tắc bắt buộc, không phải chuyện văn phong.