Cách 4 số ít (đối cách)
Mám sestru. Vidím psa. Čekám na tramvaj.
Đây là cách dành cho những gì bạn có, nhìn thấy, muốn hoặc cần. Từ giống cái đổi -a thành -u. Người và động vật giống đực thêm -a (hoặc -e sau phụ âm mềm). Đồ vật giống đực và từ giống trung thì không thay đổi gì cả, thật dễ chịu.
- Mám sestru.sestra → sestru
- Vidím psa.pes → psa
- Znám Tomáše.Tomáš → Tomáše
- Mám auto. · Vidím hrad.không thay đổi
Giải thích đầy đủ
Trong tiếng Việt, từ không thay đổi dù là chủ ngữ hay tân ngữ: "chị gái tôi đã đến", "tôi có chị gái". Trong tiếng Séc, khi một từ là tân ngữ của câu (thứ bạn có, nhìn thấy, mua, yêu…), bạn cần dùng cách 4. Người Séc tìm nó bằng câu hỏi koho? co? (ai? cái gì?).
| Giống | Quy tắc | Ví dụ |
|---|---|---|
| Giống đực hữu sinh (người, con vật: những gì "sống") | cứng -a · mềm -e · -a → -u | bratr → bratra, muž → muže, táta → tátu |
| Giống đực vô sinh (đồ vật) | không đổi | hrad, pokoj, klíč |
| Giống cái -a | -u | žena → ženu |
| Giống cái -e | -i | židle → židli |
| Giống cái tận cùng phụ âm | không đổi | píseň, kost, tramvaj |
| Giống trung | không đổi | auto, moře, kuře |
Bạn cũng dùng cách 4 sau một vài giới từ chỉ hướng tới đâu đó hoặc tới ai đó: na (lên, tới), pro (cho), za (để đổi lấy), přes (băng qua). Ví dụ: Čekám na tramvaj. (Tôi đang đợi tàu điện.)
Chú ý chữ e hay biến mất: pes → psa, Pavel → Pavla.